تازه‌ترین آمارهای رسمی منتشر شد
کارنامه بهاری بورس تهران

رشد 16 درصدی شاخص کل
افت 45 درصدی خریداران.

گزارش دنیای اقتصاد از عملکرد بورس در بهار 88
رشد 2/16درصدی شاخص کل
افت 45درصدی خریداران
گروه بورس–معصومه طاهرخانی: درحالی که بورس تهران تا پایان بهار امسال بازدهی 2/16درصدی را ثبت کرده ولی آمارها حاکی از خروج نیمی از سرمایه‌گذاران این بازار است.
براساس گزارش عملکرد بازار اوراق بهادار تا خرداد 88 که مدیریت بازار شرکت بورس آن را منتشر کرده، آمارهای جالب توجهی طی سه ماه ابتدای امسال به دست آمده است.
جداول و آمار این گزارش به صراحت نشان می‌دهد که با وجود رسیدن بازدهی بورس تهران طی سه ماه ابتدای امسال به 2/16درصد، تعداد خریداران در مقایسه با سه ماهه مشابه سال قبل با کاهش 7/44درصدی روبه‌رو است.
به طوری که تعداد خریداران بورس تهران از 233هزارو 857نفر در سه ماهه منتهی به خرداد سال 87 به 129هزارو 271نفر در سه ماهه منتهی به خرداد 88 رسیده است.
زنگ‌های خطر به صدا در آمده‌اند!
از سوی دیگر متوسط روزانه خریداران نیز طی سه ماهه 88 نسبت به سه ماهه 87 با کاهش مواجه شده به شکلی که از متوسط 4هزارو 103خریدار در روز به 2هزارو 85خریدار رسیده است.

در توضیح چرایی کاهش تعداد خریداران با وجود بازدهی مطلوب بورس تهران می‌توان به عدم نقدشوندگی این بازار اشاره کرد. چرا که وجود محدودیت‌های معاملاتی در بورس تهران در مجموع شرایطی را به وجود آورده که سرمایه‌گذاران به سمت این بازار جذب نشوند. داستان خروج سرمایه‌گذاران از تالار شیشه‌ای زمانی تراژدیک‌تر می‌شود که تقریبا تمام بازارهای رقیب بورس تهران، در رکود به سر می‌برند. بازارهایی که پیش‌تر‌ها متهم به این بودند که سرمایه‌ها را به سمت خود کشانده‌اند و راهی برای بورس تهران باقی نمی‌گذاشتند.
گرچه ورود و خروج سرمایه‌گذاران به بازارها برای سرمایه‌گذاری روندی عادی در بازارهای مالی است، اما آن زمان که بازاری با وجود جذابیت و بازدهی مناسب، باز هم شاهد ریزش هر روزه سرمایه‌گذاران خود است باید چاره‌ای اندیشید. با همین آمارها زنگ‌های خطر برای بورس 55میلیارد دلاری به صدا درآمده است.
بازاری بدون رشد ارزش
در بخش دیگر گزارش سه ماهه بورس تهران به نماگرهای مهمی چون ارزش بازار، متوسط P/E و گردش ریالی سهام اشاره شده است.
ارزش بازار بورس تهران در سه ماهه منتهی به خرداد 88، 541هزارو 426میلیارد ریال محاسبه شده که در مقایسه با سه ماهه سال قبل که 544هزارو 57میلیارد ریال بوده، نیم درصد کاهش نشان می‌دهد.
اما با نگاهی دوباره به وضعیت بازار در بازه یاد شده، عدد تازه‌ای برای ارزش بازار به دست می‌آید. چرا که طی این بازه، 5شرکت دولتی از جمله سه بانک ملت، تجارت و صادرات در کنار پالایشگاه اصفهان و مخابرات وارد بورس تهران شده‌اند. ارزش روز این سه شرکت در پایان خردادماه 88 معادل 14هزارو 300میلیارد تومان بوده که معادل همین مقدار را به ارزش روز بورس تهران اضافه کرد.

عکس: حمید جانی‌پور

اما عددی که در نهایت برای ارزش بازار بورس تهران در پایان خردادماه 88 به دست آمده 2هزارو 631میلیارد ریال کمتر از خرداد 87 بوده است.
به بیان دیگر اگر ارزش 5شرکت دولتی را از ارزش بازار بورس تهران کم کنیم، ارزش روز بازار 39هزارو 800میلیارد تومان به دست می‌آید! در واقع ریزش بازار و سقوط‌های چندباره قیمت‌ها به شکلی بوده که تنها توانسته ارزش بازار را در سطح مشابه خود در سال قبل نگه دارد.
جدای از سقوط قیمت سهام در بازار، کاهش نسبی P/E سهام شرکت‌های حاضر در بورس نیز به عنوان یکی دیگر از دلایل افت ارزش بازار مطرح است.
به طوری که بنابر آمارهای شرکت بورس، متوسط P/E بازار از 58/5مرتبه در خرداد 87 به 88/4مرتبه در خرداد 88 کاهش یافته است.
گرچه دلایل کاهش P/E گوناگون است و به عوامل زیادی بر می‌گردد، اما عمده این کاهش به افزایش ریسک‌های سیاسی و اقتصادی حاکم بر بازار و رشد نرخ تورم مربوط می‌شود.
بنابراین بورس تهران طبیعی‌ترین عکس‌العمل خود را به این شرایط نشان داده است.
شاخص «گردش ریالی سهام» هم در جدول‌های شرکت بورس آمار جالبی را از خود به نمایش نمی‌گذارد. چرا که از 06/6درصد به 66/3درصد یعنی نصف رسیده است. در توضیح چرایی کاهش این فاکتور، باز هم انگشت اتهام به سوی پایان بودن نقدشوندگی در بورس تهران برمی‌گردد.

شاخصی که 1300واحد بالا می‌رود!
اما شاید مهمترین نماگر بورس تهران همان شاخصی است که اتفاقا یکی از مثبت‌ترین و صعودی‌ترین‌ها در میان سایر نماگرها است. این نماگر از عدد 7هزارو 5/966واحد در 30اسفندماه 87 به عدد 9هزارو 4/258واحد در خردادماه 88 رسیده است.
در نهایت این مقایسه نشان می‌دهد که شاخص بورس تهران طی تنها سه ماه، رشد یک هزارو 9/291واحدی را تجربه کرده است.
در توضیح چرایی رشد عدد شاخص می‌توان به رشد قیمت‌های جهانی، نزدیکی به فصل مجامع تقسیم سود در فصل مجامع و بسته سیاستی – نظارتی بانک مرکزی اشاره کرد. از آنجا که بخش زیادی از صنایع اثرگذار در بورس تهران وابسته به قیمت‌های جهانی هستند و نوسان‌های جهانی اثرمستقیمی روی سودآوری سهام این شرکت‌ها دارد، بنابراین رشد قیمت‌ها در سه ماهه ابتدای امسال توانست وضعیت سهام این شرکت‌ها را با بهبود نسبی روبه‌رو کند.
همچنین 4ماهه ابتدای سال همواره به عنوان دوران رونق نسبی بازار مطرح است، چرا که همزمان با زمان برگزاری مجامع شرکت‌ها و تقسیم سود نقدی است. بسته سیاستی و نظارتی بانک مرکزی نیز که رویکردی انبساطی دارد توانست با کاهش سود سپرده‌های بانکی، بورس را به عنوان بازار جذابی برای سرمایه‌گذاران حقیقی مطرح کند.
سقوط 91درصدی معاملات عمده
روند معاملات سهام و حق تقدم طی سه ماهه ابتدای امسال هم بیانگر کاهش نسبی این شاخص است. به طوری که ارزش معاملات خرد و بلوک بورس تهران از 10هزارو 810میلیارد ریال در خرداد 87 به 10هزارو 791میلیارد ریال در سال 88 رسیده است. اختلاف این دو ارزش هم کاهش حدود 2میلیارد تومانی ارزش معاملات را نشان می‌دهد.
از طرف دیگر ارزش معاملات عمده هم از 18هزارو 569میلیارد ریال در خرداد 87 به یک هزارو 8/601میلیارد یعنی 91درصد کاهش رسیده است.
در مجموع جمع معاملات بازار هم در خرداد88 کاهش 57درصدی را در مقایسه با خرداد 87 نشان می‌دهد.

وقتی بازار دست حقیقی‌ها است!
در قسمت دیگری از گزارش شرکت بورس از روند بازار به معاملات گروه‌های مشتریان حقیقی و حقوقی در جریان عرضه‌های اولیه و دولتی اشاره شده است.
این بررسی‌ها نشان می‌دهد که خالص سرمایه‌گذاری حقوقی و حقیقی‌ها در خردادماه به ترتیب معادل 881میلیارد ریال و 309میلیارد ریال بوده است. این میزان سرمایه‌گذاری در خردادماه سال 87 برای حقوقی‌ها یک هزارو 514میلیارد ریال و برای حقیقی‌ها تنها 99میلیارد ریال بوده است.
اما آمار سه ماهه منتهی به خردادماه امسال بیانگر افزایش فعالیت حقیقی‌ها در تالار شیشه‌ای است، به طوری که خالص سرمایه‌گذاری این حقیقی‌ها معادل 7/132میلیارد تومان و حقوقی‌ها نیز کمتر از 100میلیارد تومان بوده است.
البته رقم اولیه خالص سرمایه‌گذاری حقوقی‌ها برابر 8/632میلیارد تومان بوده که با کسر 1/572میلیارد تومان از مشارکت حقوقی‌ها در عرضه‌های دولتی به عددی کمتر از 100میلیارد تومان می‌رسیم. عرضه‌های دولتی هم شامل رد دیون، جوایز صادراتی و ... بوده است.
یکساله 180برابر سود می‌دهیم!
با نگاهی به جدول سود نقدی و سود تحقق یافته به آمار جالبی می‌رسیم. به طوری که از مقایسه میزان سود نقدی تقسیم شده در سه ماهه منتهی به خرداد 87 با سه ماهه منتهی به خرداد 88، مشخص می‌شود که میزان این سود 180درصد رشد داشته است. عدد سود نقدی در سه ماهه 87 برابر 13هزارو 478میلیارد ریال بوده که در سه ماهه امسال این عدد به رقم جالب 37هزارو 864میلیارد ریال بالغ شده است.
البته دلیل عمده افزایش سود نقدی تقسیم شده مرهون سیاست‌های شرکت‌ها برای تقسیم حداکثر سود نقدی در مجمع بوده است.
ترین‌های بورس 55میلیارد دلاری!
در دسته‌بندی 5صنعت اول بورس از لحاظ سهمی که از ارزش بازار دارند، در وهله اول می‌توان به صنعت فلزات اساسی اشاره کرد.
این صنعت با ارزشی معادل 84هزارو 186میلیارد ریال، 5/15درصد از ارزش روز بورس تهران را در اختیار دارد.
رتبه دوم تا پنجم به ترتیب در اختیار بانک‌ها، موسسات اعتباری و سایر نهادهای مالی با 6/13درصد، مخابرات با 5/12درصد، خودرو و ساخت قطعات با 7/7درصد و در نهایت شرکت‌های چندرشته‌ای صنعتی با 9/6درصد است.
در خصوص بازدهی قیمتی صنایع فعال در بورس تهران طی سه ماهه ابتدای امسال می‌توان نام مخابرات را با 73درصد رشد در جایگاه اول قرار داد.صنعت حمل‌و‌نقل، انبارداری و ارتباطات با 52درصد رشد رتبه دوم و صنعت محصولات شیمیایی با 36درصد رشد رتبه سوم را در اختیار دارند.رتبه‌های چهارم و پنجم به ترتیب در اختیار فلزات اساسی با 32درصد رشد و صنعت سیمان، آهک و گچ با 28درصد رشد است.
77درصد معاملات در اختیار پایتخت!
در بررسی خرید و فروش اوراق بهادار به تفکیک مناطق در سه ماهه منتهی به خرداد 88 مشخص می‌شود که بیش از 77درصد ارزش معاملات در اختیار تالار منطقه‌ای تهران بوده است.
 ارزش این درصد از معاملات در بازه یاد شده برابر 27هزارو 944میلیارد ریال بوده است.رتبه بعدی در اختیار تالار منطقه‌ای کیش با ارزش معاملات یک هزارو 477میلیارد ریال است. سهم این تالار از کل معاملات 1/4درصد است. رتبه‌های دوم و سوم هم به ترتیب متعلق به تالارهای منطقه‌ای اصفهان با 6/3درصد و کرج با 5/2درصد است. رتبه پنجم هم در اختیار مشهد با 2/2درصد است.